Checklista do writingu na egzaminie ósmoklasisty

Dla kogo jest ta checklista?

Checklista jest dla ósmoklasistów, którzy nie wiedzą, jak zacząć writing, pomijają elementy polecenia albo piszą szybko i nie zostawiają sobie czasu na sprawdzenie tekstu.

Może przydać się też uczniom, którzy chcą uporządkować sposób pracy: najpierw zrozumieć polecenie, potem zaplanować prostą odpowiedź, a na końcu sprawdzić najważniejsze elementy.

Rodzic może użyć checklisty, żeby pomóc dziecku bez poprawiania całej pracy za nie. Zamiast mówić, co jest źle, można zapytać: czy każdy podpunkt jest obecny, czy tekst jest zrozumiały i czy zostało kilka minut na sprawdzenie.

Checklista nie zastępuje znajomości języka. Pomaga jednak lepiej wykorzystać to, co już umiesz.

Jak korzystać z checklisty?

Najprostszy sposób pracy wygląda tak:

1. Przeczytaj polecenie bez pisania.
2. Zaznacz wszystkie podpunkty.
3. Zapisz po jednym pomyśle do każdego podpunktu.
4. Wybierz konstrukcje, które rozumiesz i potrafisz kontrolować. Podczas treningu stopniowo próbuj również nowych środków językowych, ale nie kosztem zrozumiałości tekstu.
5. Napisz wypowiedź.
6. Sprawdź pracę według drugiej części checklisty.
7. Na egzaminie popraw tylko te miejsca, których poprawności jesteś pewna lub pewny. Podczas treningu zaznacz również miejsca niepewne i wróć do nich po uzyskaniu informacji zwrotnej albo porównaniu tekstu z wiarygodnym przykładem.

Nie chodzi o użycie jak najtrudniejszych słów. Ważniejsze jest jasne przekazanie treści i wykonanie polecenia.

Na egzaminie ósmoklasisty wypowiedź pisemna ma zwykle 50–120 wyrazów i obejmuje trzy elementy polecenia. Możliwą formą jest e-mail albo wpis na blogu. Jeśli wypowiedź ma mniej niż 40 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium treści.

Oficjalne kryteria oceny to: treść, spójność i logika wypowiedzi, zakres środków językowych oraz poprawność środków językowych.

Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie writing mieści się w całym planie przygotowań, zobacz też poradnik Jak przygotować się do egzaminu ósmoklasisty z angielskiego?.

Kiedy chcesz przećwiczyć pełny proces na dwóch przykładowych zadaniach, możesz przejść do treningu 5 dni z e-mailem na egzamin ósmoklasisty.

Przed pisaniem

Przed rozpoczęciem tekstu warto zatrzymać się na chwilę przy poleceniu. Ten etap zwykle zajmuje mniej czasu niż poprawianie pracy, w której brakuje jednego podpunktu.

W checklistcie znajdziesz pytania:

• Czy wiem, jaki rodzaj tekstu mam napisać?
• Czy zaznaczyłam lub zaznaczyłem wszystkie podpunkty?
• Czy rozumiem, co mam przekazać w każdym z nich?
• Czy wiem, do kogo piszę?
• Czy przeczytałam lub przeczytałem podany początek wypowiedzi i wiem, jak go wykorzystać?
• Czy mam prosty pomysł do każdego podpunktu?
• Czy pamiętam o limicie lub wymaganej długości?
• Czy zostawiam kilka minut na sprawdzenie?

Dobry plan nie musi być długi. Czasem wystarczą trzy krótkie hasła, po jednym do każdego podpunktu.

Podczas pisania

Podczas pisania warto pilnować, żeby każde zdanie pomagało realizować polecenie. Jeden akapit może obejmować logicznie powiązaną część treści. Pod presją czasu prosty, poprawny i zrozumiały język bywa lepszy niż długa konstrukcja, nad którą nie masz kontroli. Podczas treningu warto jednak stopniowo poszerzać zakres słownictwa i struktur, na przykład wprowadzając do kolejnych prac po jednej nowej konstrukcji.

Uważaj na zmianę czasu bez powodu. Jeśli opisujesz coś, co już się wydarzyło, trzymaj się czasu przeszłego. Jeśli zapraszasz kogoś albo piszesz o planach, sprawdź, czy zdania pasują do sytuacji.

Nie trzeba tłumaczyć zdań słowo w słowo z polskiego. Gdy brakuje słowa, spróbuj powiedzieć to prościej. Zrozumiałość jest ważniejsza niż pokazanie trudnej konstrukcji.

Po napisaniu

Po napisaniu dobrze zostawić kilka minut na spokojne sprawdzenie. Nie chodzi o analizowanie kilkudziesięciu drobiazgów, tylko o najważniejsze pytania:

• Czy odpowiedziałam lub odpowiedziałem na wszystkie podpunkty?
• Czy każdy podpunkt jest wystarczająco rozwinięty?
• Czy tekst jest zrozumiały?
• Czy użyłam lub użyłem właściwego początku i zakończenia?
• Czy sprawdziłam lub sprawdziłem czasowniki?
• Czy pytania mają poprawny szyk?
• Czy liczba pojedyncza i mnoga są spójne?
• Czy nie brakuje podstawowych słów, takich jak a, an, the, jeśli są potrzebne?
• Czy wielkie litery i znaki interpunkcyjne są poprawne?
• Czy tekst mieści się w wymaganej długości?

Co zrobić z miejscem, którego nie umiesz poprawić?

Na egzaminie nie zmieniaj zdania na chybił trafił, jeśli poprawka mogłaby pogorszyć jego zrozumiałość. Podczas treningu zaznacz takie miejsce i wróć do niego z nauczycielem, osobą udzielającą informacji zwrotnej albo wiarygodnym przykładem. Samo zauważenie niepewnego miejsca jest pierwszym krokiem do jego późniejszego poprawienia.

Skrócona checklista na egzamin

Pełna checklista służy przede wszystkim do treningu. Gdy podczas egzaminu czasu jest mało, użyj jej skróconej wersji i sprawdź:

1. realizację wszystkich podpunktów,
2. zrozumiałość tekstu,
3. czasowniki i szyk zdań,
4. początek i zakończenie,
5. pisownię najważniejszych słów.

Taka kolejność pomaga chronić najważniejsze elementy pracy. Dopiero później warto wracać do drobniejszych poprawek.

Krótki przykład pracy z checklistą

Załóżmy, że uczeń pisze e-mail do kolegi o szkolnym wydarzeniu. Polecenie zawiera trzy elementy:

• opisz, jakie wydarzenie odbyło się w szkole,
• wyjaśnij, dlaczego było ciekawe,
• zaproś kolegę na kolejne spotkanie.

Przed pisaniem można zapisać prosty plan:

• wydarzenie: school sports day,
• dlaczego ciekawe: many games, friendly atmosphere,
• zaproszenie: come next Friday.

Po napisaniu tekstu uczeń sprawdza, czy wszystkie trzy elementy rzeczywiście pojawiły się w wypowiedzi. Nie trzeba pisać wzorcowej pracy od razu. Najważniejsze jest to, żeby sposób planowania był czytelny i możliwy do powtórzenia.

Jeśli po sprawdzeniu pojawiają się powtarzające błędy, pomocny może być też Dziennik analizy błędów z angielskiego.

Najczęstsze błędy

W writingu często problemem nie jest sam brak słownictwa. Punkty mogą uciekać przez pominięcie jednego podpunktu, bardzo krótkie rozwinięcie albo rozpoczęcie pisania bez planu.

Inne częste trudności to używanie trudnych konstrukcji bez kontroli, tłumaczenie zdań bezpośrednio z polskiego, brak czasu na sprawdzenie i poprawianie poprawnego zdania na bardziej skomplikowane, ale błędne.

Jeśli nie wiesz, jak włączyć writing do regularnej nauki, sprawdź poradnik Jak ułożyć plan nauki angielskiego dopasowany do swojego celu?.

Najważniejsze wnioski

Writing zaczyna się od analizy polecenia, a nie od pierwszego zdania tekstu. Każdy podpunkt wymaga odpowiedzi, nawet jeśli odpowiedź jest prosta.

Prosty i zrozumiały język jest wartościowy. Lepiej napisać krócej i konkretniej niż budować zdania, których nie da się bezpiecznie dokończyć.

Warto zostawić czas na sprawdzenie. Kolejność sprawdzania ma znaczenie: najpierw podpunkty i zrozumiałość, potem czasowniki, szyk zdań, początek, zakończenie i pisownia najważniejszych słów.

Checklista powinna pomagać, a nie wydłużać pracę bez końca. Jej zadaniem jest uspokoić sposób pracy i przypomnieć o rzeczach, które najłatwiej pominąć pod presją czasu.