7 dni z writingiem na maturze podstawowej

Dla kogo jest ten trening?

Ten trening jest dla osoby, która nie wie, jak zacząć writing, pomija lub zbyt krótko rozwija podpunkty, ma pomysły, ale trudno jej uporządkować tekst. Może też pomóc wtedy, gdy zaczynasz pisać bez planu, nie wiesz, co sprawdzać po napisaniu albo używasz trudnych konstrukcji bez kontroli.

Sprawdzi się również wtedy, gdy chcesz ćwiczyć etapami zamiast pisać tylko pełne prace od początku do końca. Jeśli potrzebujesz najpierw zobaczyć, jak writing łączy się z całym przygotowaniem, wróć do poradnika Jak przygotować się do matury podstawowej z angielskiego?.

Nie musisz pisać bezbłędnie. W tym treningu najważniejsze jest zrozumienie procesu i wyciąganie wniosków z kolejnych prób.

Zanim zaczniesz

Przygotuj notatnik lub dokument, w którym zapiszesz polecenie, plan, pierwszą wersję pracy i wnioski. Korzystaj z własnych zdań. Nie sprawdzaj każdego słowa podczas pierwszej wersji, bo wtedy łatwo stracić główny cel zadania.

Na maturze podstawowej wypowiedź pisemna ma zwykle 100–150 wyrazów i zawsze obejmuje cztery elementy do rozwinięcia. Może mieć formę tekstu użytkowego, np. e-maila, wpisu na blogu albo wpisu na forum internetowym. W tym treningu przykłady pokazują pracę z e-mailem jako jedną z możliwych form.

Przy sprawdzaniu pracy pamiętaj o czterech kryteriach CKE: treści, spójności i logice wypowiedzi, zakresie środków językowych oraz poprawności środków językowych. Wypowiedź zawierająca mniej niż 80 wyrazów jest oceniana wyłącznie w kryterium treści.

Podczas sprawdzania pracy korzystaj z checklisty do writingu na maturze podstawowej. Dzięki temu łatwiej utrzymać kolejność: najpierw polecenie i treść, potem język.

Dzień 1: Rozpoznaj wszystkie elementy polecenia

Cel

Zrozumienie zadania przed rozpoczęciem pisania.

Zadanie

Przygotuj własne przykładowe polecenie przypominające typ zadania maturalnego, ale nie kopiuj oficjalnych arkuszy.

Przykładowa sytuacja: uczeń pisze e-mail do znajomego o szkolnym projekcie.

Elementy:

• opisz temat projektu,
• wyjaśnij swoją rolę,
• napisz o jednej trudności,
• poproś znajomego o opinię lub pomoc.

Następnie:

1. zaznacz każdy element,
2. określ cel e-maila,
3. zapisz po jednym głównym pomyśle,
4. ustal, do kogo piszesz,
5. wybierz początek i zakończenie.

Podsumowanie dnia

Dzisiaj nie trzeba pisać całego tekstu. Celem jest nauczenie się zatrzymywania przy poleceniu.

Dzień 2: Rozwiń podpunkty konkretną informacją

Cel

Unikanie odpowiedzi zbyt ogólnych.

Zadanie

Do każdego elementu zapisz:

• główną informację,
• jeden szczegół,
• przykład, powód albo skutek.

Pytania pomocnicze:

• Co dokładnie się wydarzyło?
• Dlaczego?
• Jak się z tym czułam lub czułem?
• Jaki był skutek?
• Co chcę, żeby odbiorca zrobił?

Rozwinięcie nie musi oznaczać długiego zdania. Powinno jednak wnosić nową i konkretną informację.

Podsumowanie dnia

Jeśli każdy element ma główną informację i szczegół, pełna wypowiedź staje się łatwiejsza do napisania.

Dzień 3: Ułóż prosty plan tekstu

Cel

Uporządkowanie treści przed pisaniem.

Zadanie

Rozpisz:

• początek,
• kolejność podpunktów,
• szczegóły do każdego z nich,
• zakończenie,
• kilka przydatnych słów lub łączników.

Nie narzucaj sobie sztywnej liczby akapitów. Ważniejsze jest to, żeby układ był czytelny i pomagał zrealizować polecenie.

Możesz użyć prostych łączników:

• and,
• but,
• because,
• so,
• also,
• first,
• then,
• finally.

Plan powinien pomagać, a nie być drugą pełną wersją tekstu.

Podsumowanie dnia

Dobry plan jest krótki. Pokazuje, co ma się pojawić w tekście i w jakiej kolejności.

Dzień 4: Napisz pierwszą wersję

Cel

Przejście od planu do całej wypowiedzi.

Zadanie

Napisz pierwszą wersję na podstawie planu. Pamiętaj:

• zrealizuj wszystkie elementy,
• używaj prostych, zrozumiałych zdań,
• nie tłumacz długich zdań słowo w słowo z polskiego,
• zostaw miejsce na poprawki,
• nie zatrzymuj się przy każdej niepewności.

Pierwsza wersja nie musi być ostateczna. Najpierw warto zapisać całą treść, a dopiero później ją sprawdzać.

Podsumowanie dnia

Po napisaniu pierwszej wersji nie poprawiaj wszystkiego od razu. Wróć do tekstu w dniu 5 i zacznij od treści.

Dzień 5: Sprawdź treść przed językiem

Cel

Kontrola realizacji polecenia.

Zadanie

Skorzystaj z pierwszej części checklisty i sprawdź tekst w tej kolejności:

1. Czy wszystkie elementy zostały uwzględnione?
2. Czy każdy został rozwinięty?
3. Czy informacje są konkretne?
4. Czy tekst realizuje właściwy cel?
5. Czy kolejność jest logiczna?
6. Czy odbiorca zrozumie e-mail?
7. Czy początek i zakończenie pasują do sytuacji?

Nie zaczynaj sprawdzania od pojedynczych literówek. Najpierw upewnij się, że tekst rzeczywiście odpowiada na polecenie.

Podsumowanie dnia

Jeśli brakuje ważnej informacji, popraw najpierw treść. Dopiero potem przejdź do języka.

Dzień 6: Sprawdź język, uzyskaj feedback i popraw pierwszą pracę

Cel

Świadoma poprawa najważniejszych elementów językowych.

Zadanie

Sprawdź:

• formy czasowników,
• konsekwencję czasów,
• szyk pytań,
• zgodność podmiotu z czasownikiem,
• liczbę pojedynczą i mnogą,
• zaimki,
• proste łączniki,
• pisownię ważnych słów.

Potem poproś nauczyciela lub inną osobę o krótką informację zwrotną. Możesz także porównać tekst z checklistą i wiarygodnym przykładem podobnej wypowiedzi.

Wróć do pierwszej pracy i popraw dwa lub trzy wybrane fragmenty. Nie chodzi o przepisanie całego tekstu, tylko o świadome wykorzystanie informacji zwrotnej.

Podsumowanie dnia

Analiza kilku ważnych błędów daje więcej niż długa lista wszystkiego, co można było poprawić.

Dzień 7: Napisz nową pracę według tego samego procesu

Cel

Samodzielne zastosowanie całej metody.

Zadanie

Przygotuj drugie własne polecenie. Zanim zaczniesz, przeczytaj wniosek zapisany po poprawieniu pierwszej pracy i wybierz jedną rzecz, którą świadomie zastosujesz w nowym tekście.

Przykładowa sytuacja: uczeń pisze e-mail o wyjeździe lub wydarzeniu, w którym ostatnio uczestniczył.

Elementy mogą dotyczyć:

• opisu miejsca lub wydarzenia,
• przedstawienia jednej pozytywnej sytuacji,
• opisania problemu,
• zaproponowania wspólnego planu na przyszłość.

Następnie:

1. przeanalizuj polecenie,
2. rozpisz pomysły,
3. przygotuj plan,
4. napisz tekst,
5. sprawdź treść,
6. sprawdź język,
7. zapisz jeden wniosek,
8. sprawdź, czy udało Ci się zastosować wniosek z poprzedniej pracy.

Pytania podsumowujące:

• Co zrobiłam lub zrobiłem sprawniej niż pierwszego dnia?
• Czy wszystkie elementy zostały rozwinięte?
• Co nadal wymaga więcej czasu?
• Jaki jeden obszar warto ćwiczyć w kolejnym tygodniu?

Podsumowanie dnia

Druga praca nie musi być idealna. Ważne jest to, czy proces: polecenie, plan, pisanie, sprawdzanie i wniosek jest bardziej zrozumiały.

Co zrobić po siedmiu dniach?

Po zakończeniu treningu możesz powtórzyć wybrany etap, ćwiczyć same plany do poleceń albo napisać kolejną pracę według tego samego procesu. Możesz też przez kilka dni pracować nad jednym powtarzającym się błędem.

Wracaj do checklisty przy kolejnych zadaniach. Do następnego materiału przejdź dopiero wtedy, gdy poprzedni proces jest zrozumiały. Jeśli chcesz uporządkować cały rytm pracy, zobacz poradnik Jak ułożyć plan nauki angielskiego dopasowany do swojego celu?.

Najważniejsze wnioski

• Writing zaczyna się od analizy polecenia.
• Każdy element wymaga konkretnego rozwinięcia.
• Plan ułatwia organizację tekstu.
• Pierwsza wersja nie musi być idealna.
• Najpierw sprawdza się treść, później język.
• Analiza kilku ważnych błędów jest lepsza niż przepisywanie wszystkich.
• Powtarzalny proces obejmuje analizę polecenia, plan, pierwszą wersję, sprawdzenie treści i języka, informację zwrotną, poprawę tej samej pracy oraz zastosowanie jednego wniosku w kolejnym zadaniu.